Pages

Thursday, September 8, 2016

ျပံုးျပံဳးႀကီး

သူဟာ ဒီတေလာ ျပံုးျပံဳးႀကီးျဖစ္ေနတယ္။
တခ်ိန္လံုး ျပံုးျပံဳးႀကီး ျဖစ္ေနရွာ
ေရာဂါေဗဒဆန္ဆန္ မသကၤာ ျဖစ္လာၾကတယ္ဆိုပဲ။
သူက ဖုန္းမ်က္ႏွာျပင္ၾကည့္လို႔
ျပံုးျပံဳးႀကီးဆို၊
'ေဘာမ' လာလာ၊ 'ေမ့ေမ့သား' လာလာ
မိတ္ေဆြျဖစ္ခ်င္တာ ျဖစ္ေပးလိုက္တာပဲ၊
သူက လူတိုင္းပို႔စ္တင္တာကို ေက်နပ္သြားရေအာင္
လက္မေထာင္ Like ႏွိပ္တယ္။
ဒီလိုနဲ႔ သူ႔ေဖ့ဘုတ္မ်က္ခြက္ ဗြက္ထလာတာေတာင္
ျပံုးျပံဳးႀကီးနဲ႔ ၾကည့္ေကာင္းတုန္း။

သူဟာ အမတ္ေလာင္းတစ္ေယာက္ မဲဆြယ္သလို
လူတိုင္းကို ျပံုးျပံဳးႀကီးနဲ႔ ၾကည့္တယ္။
လူမဆန္တဲ့ ကားစပယ္ယာကိုလည္း ျပံုးျပံဳးႀကီး
လမ္းေထာင့္တိုင္းက စပီကာညံ
ေရေဘးအလွဴခံေတြကိုလည္း ျပံုးျပံဳးႀကီး
တိုက္မလို ပြတ္သီခိုက္
"ေသသြားခ်င္လား" ေဟာက္လိုက္တဲ့ ကားဒရိုင္ဘာကိုလည္း
သူက ျပံုးျပံဳးႀကီးနဲ႔ တုံ႔ျပန္ခဲ့တယ္။

တန္းစီေနတုန္း ေက်ာ္တက္သူေတြကိုလည္း ျပံုးျပံဳးႀကီး
ကားျပဴတင္းက ကြမ္းတံေထြး ျပစ္ကနဲရွင္းလိုက္သူကိုလည္း ျပံုးျပံဳးႀကီး
တိုက္ခန္းအေပၚထပ္က အမိႈက္ထုတ္ျပဳတ္က်လာတာကိုေတာင္ ျပံုးျပံဳးႀကီး
မိုးရြာလို႔ ေရနစ္တဲ့လမ္းေပၚေလွ်ာက္လည္း ျပံုးျပံဳးႀကီး
ယာဥ္ေၾကာထဲ က်ပ္ညႇပ္ေနတုန္း ဖုန္းတလံုးနဲ႔ ျပံုးျပံဳးႀကီး
အရက္အတုေတြနဲ႔ မူးရေတာ့လည္း ျပံုးျပံဳးႀကီး
သူက ေခ်ာေမြ႔လိုက္ေလ်ာလြန္းလို႔
မိတ္ေဆြမ်ားကေတာင္ "ဆပ္ျပာ" လို႔ တီးတိုးေခၚေနၾကတဲ့အထိ
သူက ျပံုးျပံဳးႀကီး။

ျပံုးျပံဳးႀကီးျဖစ္ေနဆို ဘာလိုေသးလဲ၊
သူကိုးကြယ္ရမယ့္ ဘုရားသခင္ကို ဖန္တီးထားၿပီးၿပီ၊
သူမုန္းတီးရမယ့္ မိစၦာကို ဖန္တီးထားၿပီးၿပီ။
သူ႔ကမၻာကို သူအဓိပၸါယ္ဖြင့္ထားၿပီးပါၿပီ။

ျပံုးျပံဳးႀကီးထိုင္ေနတာ
လူမသိႏိုင္တဲ့
ႏွလံုးအတိ ဂြမ္းဆီထိစရာ အေၾကာင္းေတြရွိထားခဲ့တယ္။

ေယာဟန္ေအာင္
စက္ ၈၊ ၂၀၁၆။

Wednesday, September 7, 2016

ဥစၥာေစာင့္

ဥစၥာေစာင့္ဆိုတာ
အလြမ္းေတြေၾကာင့္ ျဖစ္လာတာ
ေလာကီကိစၥ ဝိစၥေတြကို သူေျဖာင့္ေျဖာင့္ႀကီး မစြန္႔ႏိုင္လို႔ …

သူ႔ အသံခ်ဳိခ်ဳိေလးဟာ က်ေနာ့္ ဖက္အံုးေပါ့
ဒါေလးဖက္တြယ္ၿပီးမွ အိပ္မက္ေတြကို ရွင္သန္ေစတယ္။
လန္းဆန္းႏိုးထေစတယ္။
(မကၽြတ္မလြတ္တာ ေျပာပါတယ္)  
သူ႔ကို ဆင္တူရိုးမွား ဖန္တီးထားရတယ္။
ဒီအသံေလးကပဲ ကာကြယ္ေပးရာ.. ဥံဳ  ဂါထာေပါ့။
  
က်ေနာ့္လို ေရာ္ရြက္ေျခာက္ေတာ အတြက္ေတာ့
သူေလးဟာ လက္ယက္တြင္းေလး
ေဆြးေျမ့ရမယ္ဆိုရင္ေတာင္
ဒီေရတြင္းေလးအနားပဲ လဲေလ်ာင္းခ်င္ေတာ့တယ္။

နစ္ျမဳပ္ၿပီးသား သေဘၤာတစင္းေပၚကေန
ေရေပၚတက္ ခဏခဏေငးရ
လိႈင္းထန္မုန္တိုင္းက်တဲ့ သမုဒၵရာညမွာ
ကယ္ဆယ္သူ ေပၚလာဦးမလား။

က်ဳိးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္တဲ့ ဆင္ျခင္တံုတရားေတြ
မလိုပါဘူး။
ေကာင္းကင္က ၾကယ္နကၡတ္ေတြကို
သာမန္နဲ႔ ကိုယ္လိုလားတဲ့ အမ်ဳိးအစား၊
အုပ္စုခြဲေနတာလည္း အလုပ္တစ္ခု လုပ္ေနတာပဲ
ဒါမွလည္း ေမ့ႏိုင္မယ္ေလ။

ဆံုးရႈံးခဲ့တာအတြက္ ငါေတာ္လွန္ တိုက္ခိုက္ယူရဦးမွာလား။
အိုမင္းႏြမ္းလ်ပါၿပီေလ…
ေပ်ာက္ဆံုးသြားတဲ့ ပစၥည္းေတြ တိုင္ခ်က္ဖြင့္တာနဲ႔
အျမဲျပန္ရွာေဖြ ေတြ႔ရွိေလသလား
လက္ထဲေရာက္ၿပီးမွ တခါ ျပန္ေပ်ာက္သြားဦးမွာလား။    

က်ေနာ့္ႏွလံုးသားကို
အနာဂတ္ႀကိဳေခၚသြားလိုက္မယ္
ျပန္ဆံုအုန္းမယ္ဆိုတဲ့ စိတ္ကေတာ့
အလိုလို မေသခ်ာေတာ့ဘူး
အဆီးအတား ကြန္ျခာသံႀကိဳးမ်ားရွိတယ္
သံလမ္းေပၚသြားတဲ့ ရထားမ်ားေတာ္ လမ္းလြဲေခ်ာ္မႈမ်ား ရွိေနေသးတယ္။  

တကယ္သက္ရွိလို
ေယာင္ေဆာင္ေနမိတဲ့ သူေယာင္ဟာ
ျပန္ရွင္ထေျမာက္မယ့္ သတၱမေန႔ကို ယံုၾကည္သူပါ။  

ဘုရားသခင္ အသစ္ရွိ ေပၚမယ္ဆိုရင္
က်ေနာ့္ကို ျပန္ဖန္ဆင္းမွာေပါ့
မ်ားစြာ သူခပ္သိမ္းတို႔၏ ဒုကၡကို ျငိမ္းမွာ
ထိုသူတို႔၏ မ်က္ရည္ကို သုတ္မွာ
ယာလက္ျဖင့္ ဆန္စပါးရိကၡာကို ေပး၊ ဝဲလက္ျဖင့္ ဝတ္စားတန္ဆာကို ေပးမွာ
အမိသည္ သားငယ္အား ရင္ခြင္၌ ႏွစ္သိမ့္သကဲ့သို႔
ကိုယ္ေတာင္သည္လည္း တုိင္းသူျပည္သားတို႔ကို ႏွစ္သိမ့္မွာ *
က်ေနာ့္ကိုလည္း ေမ့မထားပါနဲ႔အရွင္…………။

ေယာဟန္ေအာင္
စက္ ၇၊ ၂၀၁၆


* ရာဇကုမာရေက်ာက္စာကို ကိုးကားဖြဲ႔ပါသည္။ 

ဆရာဝန္ႏွင့္ စကားေျပာျခင္း

နားက်ပ္ႀကီး ျဖဳတ္လိုက္ပါဦး
က်ေနာ္ေျပာတာ နားေထာင္ပါ ေဒါက္တာ။

Nostalgia ကို ဘယ္လိုဘာသာျပန္ရပါ့ …
"ေရႊေရာင္ေန႔ရက္မ်ား လား"
ေပ်ာ္ရႊင္ခ်ိန္ေတြ တမ္းတလြမ္းေမာတာလား
အိမ္ျပန္တဲ့ အဓိပၸါယ္လဲပါ၊ နာက်ဥ္ ေၾကကြဲရတာလည္းပါ၊
ရင္ဟင္းလင္း ပလာနဲ႔
ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ စိတ္က်န္းမာေရး အေျခအေနလည္းပါ…
အဲသည္ေရာဂါ က်ေနာ္ ခံစားေနရပါၿပီ။

ေဒါက္တာ…
ေဆာင္းခိုငွက္ေတြ ဒီႏွစ္ေစာေရာက္မွာ သိလား
ကမၻာႀကီးက ပူေႏြးလာဆို
က်ေနာ့္ မီးေတာက္ေနတာကိုး
ခုဟာက ဟန္ေဆာင္ပန္ေဆာင္ လြမ္းေနတာ မဟုတ္ပါဘူး
အပမွီသလို တုန္ဆင္းဖ်ားနာ
'အယ္နီညိဳ' နဲ႔ 'လာနီညာ' ျဖစ္တာလည္း
က်ေနာ့္ေၾကာင့္ပါပဲ
သူတို႔ အဓိပၸါယ္ကိုက "ေကာင္မေလးနဲ႔ ေကာင္ကေလး" ပါ …

က်ေနာ္ စမ္းကေလး ေရဆုတ္ေျခာက္ကပ္လာေနတယ္
က်ေနာ့္ သစ္ေတာေတြ ရြက္ေႂကြ
က်ေနာ့္ ေျမျပင္က ပတ္ၾကားအက္ ေတာ္လဲ
က်ေနာ့္ေကာင္းကင္ေတာင္ အေမွာင္ေတြလာဖံုး
က်ေနာ့္လိပ္ျပာေတြက ေတာင္ပံ တဝုန္းဝုန္းခတ္။

ဒါေပမယ့္ သူ႔ကို ခ်စ္ခဲ့ဖူးတာ
က်ေနာ့္အတြက္ ကုသိုလ္ပါ။
အဲဒါနဲ႔ပဲ နိဗၺာန္ဆိုတာ က်ေနာ္ ျမင္ခဲ့ဖူးတယ္… ေဒါက္တာ
စိတ္၏ ကံုလံုျပည့္စံုျခင္း အလ်ဥ္းျပည့္စံုဖူးတာေပါ့။  

အခါခပ္သိမ္း ကင္းလြတ္ၿငိမ္း၍
အဆံုးစြန္ေသာ ဘဝ၌ အဖန္ငါးရာ ငါးကမၻာ
(မကြ်တ္ရင္လည္း ေနပါေစ…. ေဒါက္တာ)
သံသရာထဲ ယူသြားလို႔ရရင္
အလြမ္းေတြပဲ ယူသြားေတာ့မယ္။

ေယာဟန္ေအာင္
စက္ ၆၊ ၂၀၁၆

ျခံစည္းရိုး

သံဗုေဒၶရြတ္လို႔၊ ထီးကြန္ျခာမိုး
လံုျခံဳခိုကိုး၊ ျခံစည္းရိုးခတ္တယ္။
၄-၃-၂၊ ကဝိအနွစ္နဲ႔
ငါ့ကဗ်ာကို ျခံစည္းရိုးခတ္တယ္။
တံခါးမပိတ္ဘဲ ေနႏိုင္တဲ့ဘဝ
ပိုင္ဆိုင္မႈေတြရလာေတာ့ ျခံစည္းရိုးခတ္တယ္။
ငါတို႔အရိုး၊ အမ်ဳိးဘာသာ
ကိုယ္ကိုးကြယ္တာမွ ျမတ္သမို႔
ျခံစည္းရိုးခတ္တယ္။  
ပင့္ကူတစ္ေကာင္၊ သားေကာင္ကို ေတြ႔သလို
ျခံစည္းရိုးခတ္တယ္။

ေယာဟန္ေအာင္

ဒီ ၂၂၊ ၂၀၁၅

Monday, March 2, 2015

ေဒါက္တာေဇာ္မင္းနဲ႔ က်ေနာ္

(၁) 
 ေဆး-၂ စာေပအုပ္စု

ေဒါက္တာေဇာ္မင္းနဲ႔ က်ေနာ့္ အေၾကာင္းေျပာရရင္၊ သူတို႔ မိသားစုအေၾကာင္းလဲ ေနာက္ပိုင္း ပတ္သက္လာလိမ့္မယ္။ အေၾကာင္းက သူ႔ညီ ကိုေဇာ္ထြန္း၊ ကိုေဇာ္ခိုင္ပါ က်ေနာ္နဲ႔ တစ္နည္းတစ္ဖံု ပတ္သက္ခဲ့ရတယ္။ က်ေနာ္တို႔ျဖတ္သန္းခဲ့ရတဲ့ ေခတ္ဆိုးႀကီးမွာ သူတို႔မိသားစုေတြ ဘယ္ေလာက္အထိ နစ္နာဆံုးရံႈးခဲ့ရတယ္ဆိုတာ ေျပာျပသင့္တယ္ေတာ့ ထင္တယ္။ သူရဲေကာင္း ဟုတ္သည္ျဖစ္ေစ၊ မဟုတ္သည္ျဖစ္ေစ၊ စြန္႔လႊတ္ခဲ့ၾကသူခ်ည္း၊ နစ္နာခဲ့ၾကသူခ်ည္း၊ ေခတ္တစ္ေခတ္ လိႈင္းႀကီးေလထန္ ခေလာက္ဆန္ခဲ့တဲ့ ကာလဆိုးႀကီးမွာ အမ်ားထက္ပိုၿပီး နစ္နာခံစားခဲ့ၾကရသူမ်ားပါ။

က်ေနာ္နဲ႔ ကိုေဇာ္မင္း စတင္ရင္းႏွီးပံုအေၾကာင္း ေျပာရင္ ေဆးတကၠသိုလ္-၂ မဂၢဇင္းအေၾကာင္းက စရလိမ့္မယ္။ က်ေနာ္ တို႔ ေဆး-၂ က မဂၢဇင္းေတြက နာမည္ရတယ္။ စာေပေလာကထဲမွာ ၾသဇာရွိတယ္။ ေဆး-၂ မဂၢဇင္းထြက္လာရင္ ေစာင့္လို႔ ဖတ္ၾကရတယ္။ က်ေနာ္တို႔အရင္ႏွစ္ေတြတုန္းက အစ္ကိုေတြရဲ႔ ႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ခ်က္နဲ႔ က်ေနာ္တို႔ ၁၉၈၂ ခုႏွစ္မွာ ေက်ာင္းေရာက္ေတာ့ မဂၢဇင္းထြက္လာခဲ့တယ္။ စိန္ပန္းပံု အဖံုးနဲ႔ထင္တယ္။ ေနာက္ေတာ့ အျဖဴေနာက္ခံမွာ နားက်ပ္ပံု ေလးနဲ႔ ထင္တယ္။ က်ေနာ္ေသခ်ာေတာ့ မမွတ္မိေတာ့ဘူး။ ဒီမဂၢဇင္းေတြမွာ စာမူေကာင္းေတြပါတယ္။ ရသစာေပေတြ လည္း လက္စြမ္းျပထားႏိုင္တယ္။ ေမာင္သာႏိုးလို နာမည္ေက်ာ္ ဘာသာျပန္ကဗ်ာဆရာေတြရဲ႔ "ကာလီမယ္ေတာ္ တမ္းခ်င္း" ကဗ်ာလိုမ်ဳိးလည္း ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ေက်ာင္းမွာ စာေပစိတ္ဝင္စားသူ၊ ကဗ်ာ-စာ စိတ္ဝင္စားသူက လူနည္းစုပဲ။ လူမ်ားစုက စာဂ်ပိုးေတြ။ သူတို႔ေတြက ဝိုင္းဝန္းႀကိဳးပမ္းၾကတယ္။ 

က်ေနာ္လည္း တစ္ႏွစ္ႏွစ္မွာေတာ့ ေက်ာင္းမဂၢဇင္းမွာ လက္စြမ္းျပဖို႔ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိထားတယ္။ ျဖစ္ႏိုင္ရင္လည္း ဝိုင္းကူညီ လုပ္ေပးခ်င္ေသးတယ္။ ဒီလိုနဲ႔ စာေပဝါသနာပါသူ လူနည္းစုေလးၾကားမွာ ရင္းႏွီးလာတယ္။ ညီညြတ္မႈေတြ ရွိလာၾကတယ္။ က်ေနာ္တို႔ေက်ာင္းအရင္ မဂၢဇင္းေတြမွာ တာဝန္ယူဖူးတဲ့ ကိုသန္းဝင္း ရွိတယ္။ ေနာက္ေတာ့ ေဒါက္တာေဇာ္မင္း (ေဇာ္နတ္ေဇာ္ အမည္နဲ႔ စာေတြဘာေတြ ေရးတယ္။) ကိုသိန္းဝင္း (ခ်မ္းၿငိမ္းဝင္း) အမည္နဲ႔ ကဗ်ာေရးတယ္။ ကိုသက္ဦး (သူ႔ကေလာင္နာမည္ေတာ့ မမွတ္မိဘူး၊ သူမိတ္ဆက္ေပးလို႔ အဲသည္ကတည္းက အံ့ဘြယ္ေက်ာ္နဲ႔ ေက်ာင္းကိုလာလည္ တုန္း ရင္းႏွီးဖူးတယ္။) ေနာက္ေတာ့ က်ေနာ္၊ ကိုမင္းလြင္ (နရီမင္း) တို႔၊ ေတာင္ငူသား ကိုလြမ္းေဆြ၊ ကိုသန္႔ဇင္… (နာမည္ အခ်ဳိ႔မမွတ္မိတာလည္း ခြင့္လႊတ္ပါ) တို႔ ရွိၾကတယ္။ ကိုသန္းဝင္း (ေဒါက္တာသန္းဝင္း) ကို ေနာက္ပိုင္းျပန္ေတြ႔ တယ္။ သူက ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ၿပီးေတာ့ ေထာင္က်တယ္လို႔ထင္တယ္။ NLD (ထားဝယ္) မွာ လႈပ္ရွားျဖစ္တာ။ သိပ္မေသခ်ာ ဘူး။ သူနဲ႔တစ္ခါ ရန္ကုန္မွာျပန္ေတြ႔တယ္။ အခုအခ်ိန္မွာေတာ့ သူက ထားဝယ္မွာ NLD ေရာ၊ NLD က ခြဲထြက္ထူေထာင္ တဲ့ NDF နဲ႔ေရာ အတူလုပ္ကိုင္ေပးေနတယ္။ ပါတီစြဲမရွိဘူး။ ေကာင္းေစခ်င္တာ တစ္ခုနဲ႔ ႏွစ္ပါတီလံုးနဲ႔ လုပ္ေပးေနတယ္ လို႔ က်ေနာ့္ကို ေျပာျပတယ္။ ကိုေဇာ္မင္းက က်ေနာ္တို႔ ပထမႏွစ္ (First M.B) ေရာက္ေတာ့ သူက ေနာက္ဆံုးႏွစ္လား၊ ေဟာက္ဆာဂ်င္လား မသိဘူး။ ေနာက္ပိုင္းေတာ့ အင္းစိန္၊ ေဖာ့ကန္မွာလား မသိဘူး။ ေဆးခန္းေလး ဖြင့္ထားတယ္။ သူနဲ႔ က်ေနာ္ စာအေၾကာင္း ေပအေၾကာင္းေျပာဖို႔ တြဲျဖစ္တယ္။ က်ေနာ့္အိမ္ (အင္းစိန္) လည္း သူေရာက္လာတတ္သလို၊ သူ႔အိမ္လည္း က်ေနာ္ သြား တတ္တယ္။ က်ေနာ့္အိမ္က အေဖ၊ အေမေတြက ေဒါက္တာေဇာ္မင္းနဲ႔ အျပင္သြားမယ္၊ လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ ထိုင္မယ္ဆိုရင္ စိတ္ခ်တယ္။ လူႀကီး၊ ၿပီးေတာ့ ဆရာဝန္ျဖစ္ေနၿပီ။ တည္တည္ၿငိမ္ၿငိမ္ ရွိပံုလည္း ရလို႔ပါ။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္ေတာခိုၿပီး၊ ေဒါက္တာေဇာ္မင္းကိုလည္း ကြန္ျမဴနစ္ယူဂ်ီဆိုၿပီး ဖမ္းအၿပီး (စာအုပ္နီ-သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ) မွာ က်ေနာ့္အေမ မ်က္ႏွာကို ၾကည့္ခ်င္မိတယ္။ ဘယ္ေလာက္မ်ား ေၾကာက္ေနမလဲ မသိဘူး။

 ေနာက္တစ္ဦးက ကိုသိန္းဝင္း၊ သူက က်ေနာ့္ထက္ ၂-တန္းေလာက္ႀကီးတယ္။ သူ႔အေဖက RIT (စက္မႈတကၠသိုလ္) က ေမာ္ကြန္းထိန္းလို႔ ထင္တာပဲ။ သူ႔အစ္ကိုတေယာက္လည္း ေဆး-၂မွာ အတန္းႀကီးထဲမွာ ရွိတယ္။ သူနဲ႔ က်ေနာ္လည္း လိုင္း မတူေပမယ့္ တြဲမိတယ္။ လိုင္းမတူဆို သူက ေပတယ္။ ေဆးေျခာက္ႀကိဳက္တယ္။ ေဘာလံုးကန္တယ္ (အားကစား ေဘာလံုးပါ)။ ရုရွား ကဗ်ာဆရာ ယက္ဗ္တူရွင္ကိုလည္း ေဘာ္လံုးကန္တယ္။ ေဆးေျခာက္ခ်တယ္လို႔ သူက ဆင္ေျခေပး ေလ့ရွိတယ္။ က်ေနာ္က ေဆးလိပ္ေတာင္ မေသာက္ဘူး။ အေဆာင္က သူ႔အခန္းသြားလို႔ စာ-ကဗ်ာအေၾကာင္းေျပာရင္ ေဆးေျခာက္နံ႔ တမႊန္မႊန္နဲ႔ သည္းညည္းေတာ့ ခံရတယ္။ သူက ေဂၚကီႀကိဳက္တယ္။ ရုရွား ဆိုရွယ္လစ္စာေရးဆရာေတြ အေၾကာင္း က်ေနာ့္ကို မိတ္ဆက္ေပးတာ။ ႀကိဳက္ရံုတင္မဟုတ္။ အထဲက ဇာတ္ေကာင္ေတြကိုပါ သေဘာက်ေသး။ ဘဝနာတဲ့ ဇာတ္ေကာင္ေတြေပါ့။ အဲဒီေတာ့ သူက မဂၤလာဒံုၿမိဳ႔စြန္ သားသတ္ရံုက လူေတြနဲ႔ ေပါင္းတယ္။ ေအာက္ေျခ လူတန္းစားေတြနဲ႔ ေပါင္းတယ္။ ဘဝမွန္တယ္ေပါ့ေလ။ ဂ်ဴတီကုတ္က ညစ္ပတ္ေနတယ္။ ကားတိုင္ယာကို ျဖတ္ၿပီး လုပ္ထားတဲ့ ေစ်းေပါလြန္းတဲ့ ဖိနပ္ကိုစီးတယ္။ ဒီဒဏ္ေတြေၾကာင့္ထင္တယ္။ အဲဒီကတည္းက ေခၽြးထြက္လာရင္ သူ႔ကိုယ္ထဲ သံေကာင္ေတြ သြားေနတာ၊ ယားတာျဖစ္တယ္လို႔ သူက ေျပာတယ္။ ထူးထူးဆန္းဆန္း လူတန္းစားဇာတ္လမ္း ေတြလည္း သူ႔ဆီက ၾကားရတယ္။ ဥပမာ-ေျပာရရင္ အသားခုတ္သမားေတြက ရႊ႔ံဗြက္ ဒူးေလာက္ထဲမွာ ခုတ္ၾကရေၾကာင္း၊ ခုတ္ရင္း လူအလစ္မွာ အသားခိုးဖို႔ ရႊြြံဗြက္ထဲကို ႏွစ္ခ်လိုက္။ ၿပီးေတာ့ အလုပ္သိမ္းေတာ့မွ ျပန္ထုတ္၊ ေရေဆး၊ ျပန္ေရာင္းၾက ဆိုတာမ်ဳိးပါ။

 ကိုသက္ဦးကတည္း အတန္းႀကီးတယ္။ သူ႔ကဗ်ာေတြက နည္းနည္းေရွးဆန္သလို ထင္တယ္။ သိပ္မတြဲျဖစ္ခဲ့ဘူး။ ေနာက္ပိုင္း က်ေနာ္နဲ႔ တြဲျဖစ္တာ အတန္းတူ ေဇာ္ေအာင္ (သူ႔ကေလာင္အမည္ ေမ့ေနၿပီ)။ ကိုမင္းလြင္ (နရီမင္း)၊ သူက အတန္းငယ္တယ္။ ကိုမင္းလြင္က တရုတ္ကျပား။ ဖိနပ္ကိုရွပ္တိုက္ေလွ်ာက္တယ္။ ေဆးပညာထက္၊ အဲသည္အခ်ိန္က စာေပကို ပိုစိတ္ပါေနပံုပဲ။ ေလာကကို အရြဲ႔တိုက္ခ်င္ပံုလည္း ရတယ္။ က်ေနာ္နဲ႔ စကားေျပာရင္၊ သူ႔အျမင္တစ္ခုခုကို ေျပာေပမယ့္ မွားသြားမလားဆိုၿပီး၊ ရွက္ကိုးရွက္ကန္းကလည္း ျဖစ္ေသးတယ္။ တစ္ခါတစ္ေလ သူမ်ားကို ေျပာခ်လိုက္ ရင္လည္း ရစရာမရွိေအာင္ ပိႆာေလးေဘးပစ္ ေျပာတတ္တယ္။ ေဇာ္ေအာင္ကေတာ့ ေနာက္ပိုင္းက်ေနာ္ အဆက္ အသြယ္ ျပန္မရဘူး။ စာလည္း ဆက္ေရးျဖစ္တယ္ မထင္ဘူး။ ေက်ာင္းတုန္းက အတန္းထဲမွာပဲ အျခားစာေပဝါသနာ ပါသူ ေတြလည္း ရွိၾကပါတယ္။ ကိုခင္ေအာင္ထြန္း (အခုေတာ့ ေဆးတပ္မွာ ဗိုလ္မွဴးႀကီးျဖစ္ေနၿပီ)၊ ကိုသက္ဦး (သူက စာဖတ္ တယ္၊ စာမေရးဘူး၊ အခု အဂၤလန္မွာ)။ ကိုေအးႏိုင္ (အခုေတာ့ ေဆးတကၠသိုလ္တစ္ခုမွာ ဆရာျပန္လုပ္ေနတယ္)။ ဒီလူ ေတြနဲ႔ လက္ေရးမွင္ကူး ကဗ်ာစာအုပ္ေတြလုပ္ၾက။ ကိုယ့္ဘာသာ ေက်နပ္ေနၾကတယ္။ ေဆး-၂ မဂၢဇင္းအေၾကာင္း ျပန္ေကာက္ရရင္၊ ကံဆိုးတာလား မသိဘူး။ က်ေနာ္တို႔ ေက်ာင္းေရာက္တဲ့ႏွစ္မွာပဲ လမ္းစဥ္ လူငယ္က သိမ္းပိုက္လိုက္တယ္။

(ႏိုင္ငံေရးသိပၸံဌာနကလား.. သိပ္မေသခ်ာဘူး)။ မူဝါဒေတြ မထိပါးဖို႔ ဆိုပါစို႔။ အဲဒီအခ်ိန္က ႏိုင္ငံေရးသိပၸံဌာနမွဴးက ဦးေအးျမင့္၊ ျမန္မာစာဌာနမွာ ေရာက္လာတဲ့ ဆရာတစ္ဦး ဆရာဦးစန္းဝင္း လို႔ထင္တယ္ (ခ်မ္းၿငိမ္းေအာင္ ကေလာင္နဲ႔ ကဗ်ာေတြ၊ ဘာေတြေရးတယ္)။ သူတို႔ဦးေဆာင္ သိမ္းပိုက္တာ၊ က်ေနာ္တို႔က လံုးဝ မေက်နပ္ဘူး။ ဒါနဲ႔ ေက်ာင္းမဂၢဇင္းမွာ စာမူမပို႔ဘူး ဆိုၿပီး ျဖစ္ၾကတယ္။ တကယ္လည္း က်ေနာ္တစ္ပုဒ္မွ မပို႔ ျဖစ္ခဲ့ဘူး။

 ေနာက္ခံအေနနဲ႔ ေျပာရရင္၊ အဲသည္အခ်ိန္က ဝတၳဳတိုေရႊေခတ္လို႔ ေျပာၾကတဲ့ေခတ္၊ ဆရာဝန္ ေဆးေက်ာင္းသား စာေရး ဆရာေတြ အၿပိဳင္းအရိုင္း ထြက္တဲ့ေခတ္၊ တင္ေမာင္သန္း (ေဒါက္တာတင္ေမာင္သန္း- သင့္ဘဝ)၊ ေက်ာ္စြာထက္၊ ဂ်ဴး၊ ေျပ (ေဆး-၂)၊ ႏိုင္ေဇာ္၊ မသီတာ (စမ္းေခ်ာင္း)၊ ဂ်ဳိေဇာ္၊ လူမ်ဳိးေနာ္၊ … အမ်ားႀကီးပဲ။ အဲသည္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔လည္း သူတို႔ကို အားက်တယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုလည္း ထင္တစ္လံုးနဲ႔ေပါ့။

 ဆက္ေရးပါမယ္။

Wednesday, January 21, 2015

ၿမိဳ႔ကေလးရဲ႔ စန္းထခ်ိန္

ဒီၿမိဳ႔ကေလးက စည္ကားေနတာ လအေတာ္ၾကာၿပီ။ ႏွစ္ဝက္ေက်ာ္ နီးပါးရွိေတာ့မယ္။ ၿမိဳ႔ကေလးဆိုတာက ထိုင္း-ျမန္မာနယ္စပ္ ဘုရားသံုးဆူၿမိဳ႔နဲ႔ နီးတဲ့ စံခပူရီၿမိဳ႔ကေလးပါ။ နယ္စပ္ဆိုေတာ့ လူအမ်ားစုက ကရင္၊ မြန္လူမ်ဳိးေတြမ်ားတယ္၊ ဗမာ၊ ထားဝယ္ အနည္းအက်ဥ္း၊ ထိုင္းလူမ်ဳိးေတြ ရွိၾကတယ္။ ၿမိဳ႔ကေလးနဲ႔ မြန္ရြာကို ျဖတ္သြားတဲ့ ေရကန္ႀကီးေပၚမွာ သစ္သား တံတားႀကီးတစ္ခုလည္း ရွိတယ္။ ကြယ္လြန္ေလသူ ဝင္းကမြန္ဆရာေတာ္ ဦးဥတၱမေဆာက္လုပ္ထားခဲ့တာ၊ တစ္ကီလို မီတာေက်ာ္ ရွည္တယ္။ ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ အရွည္ဆံုး သစ္သားတံတားလို႔လည္း ဆိုၾကတယ္။ ဒီလိုနဲ႔ ၂၀၁၃ မွာ ေတာင္က် ေရေတြ ဆင္းလာေတာ့ သစ္သားတံတားႀကီးကို တိုက္စားသြားခဲ့တယ္။ တံတားႀကီး ထက္ပိုင္းက်ဳိး၊ တကယ္ကေတာ့ တံတားက မခိုင္လို႔ မဟုတ္ဘဲ၊ တိုင္ေအာက္ေျခေတြ ေရထဲကၽြတ္ၿပီး ေမ်ာသြားေတာ့၊ တံတားႀကီး ၿပိဳဆင္းသြားတာေပါ့။

အဲဒီကာလမွာ ဝါးေဖာင္ေတြနဲ႔ တံတားယာယီ အစားထိုးတယ္။ ဝါးေဖာင္ေတြကို စုခ်ည္ၿပီး အေပၚကျပန္ခင္း တံတားထိုး ထားတာ အေတာ္ခိုင္တယ္။ (က်ေနာ္ ဒီတံတားဓာတ္ပံုတင္ေတာ့ ဆရာမႀကီး ေဒၚၾကည္ေမေကာင္း မွတ္ခ်က္ေပးတာ အမွတ္ရေသးတယ္။ အရင္ ျမန္မာဘုရင္ေတြ စစ္ခ်ီတက္တဲ့အခါ သံုးတာ ဒီလိုတံတားမ်ဳိးထင္တယ္တဲ့။ ျဖစ္လည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဆင္၊ ျမင္းေတြ ျဖတ္ေလွ်ာက္ပါေစဦး ရတယ္။) တံတားက်ဳိးေတာ့လည္း ဧည့္သည္မ်ားတယ္။ တံတား ဘယ္လိုက်ဳိးတယ္ လာၾကည့္ၾကတာ။ ဝါးတံတားထိုးေတာ့လည္း ဆန္းလို႔ လာၾကည့္ၾကျပန္တယ္။ ေနာက္ပိုင္းေတာ့ ထိုင္း အစိုးရက တံတားေဆာက္ဖို႔ ပေရာဂ်က္ခ်ေပးတယ္။ အရင္ကေတာ့ ဒီသစ္သားတံတားဟာ မြန္ဆရာေတာ္ႀကီး ဦးဥတၱမ အပိုင္၊ သူတာဝန္ ယူေဆာက္တာ၊ ထိုင္းအစိုးရနဲ႔ လားလားမွ်မဆိုင္။ မြန္ဆရာေတာ္ႀကီးကလည္း ထိုင္းဘုရင္က ကိုးကြယ္ လို႔ဆိုၿပီး နာမည္ေက်ာ္တယ္။ ခုတံတားက်ဳိးတဲ့ အခ်ိန္မွာေတာ့ ပ်ံလြန္ေတာ္မူသြားတာ ၾကာလွေပါ့။ ၁၉၉၀ ဝန္းက်င္မ်ား ကာလ တံတားေဆြးေတာ့ ျပန္ေဆာက္ဖို႔ လိုလာတယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာ ျမန္မာစစ္အစိုးရမွာ အာဏာထက္ေနသူ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ခင္ညြန္႔ကေနၿပီး၊ စည္းရံုးတဲ့အေနနဲ႔ ဆရာေတာ္ကို ဘြဲ႔ကပ္၊ တံတားအတြက္ သစ္ေတြလည္း လွဴတယ္ ၾကားရျပန္တယ္။ ဒီၾကားထဲမွာ တစ္ခါျပန္ျပင္ၾကရေသးတယ္။ တံတားျပင္ရင္ ရြာမွာ အိမ္သစ္ေတြ တိုးလာတတ္တယ္။ တံတားသစ္လည္း လူႀကီးအိမ္အတြက္ သစ္ျဖစ္တယ္ ထင္ပါ့။ ခုတစ္ခါ တံတားက်ဳိးေတာ့ ထိုင္းအစိုးရက ျပင္လိုတယ္။ ၿမိဳ႔ကေလးအတြက္ ဂုဏ္ေဆာင္ျဖစ္ေနတာကိုး။ ဒါေပမယ့္ ကိစၥအမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ တံတားျပဳျပင္ေရးက ၾကန္႔ၾကာေနတယ္။ ဘတ္ဂ်က္ႏွစ္ကုန္လို႔ ေတာင္ တံတားကို ကိုင္တြယ္တာ မရွိေသး။ ေငြအရႈပ္အရွင္းေတြလည္း ျဖစ္ပံုရတယ္။ ေနာက္ေတာ့ အခ်ိန္ေတြလြန္၊ ဘတ္ဂ်က္ကိစၥ အရႈပ္အေထြးေတြက သတင္းမီဒီယာထဲ၊ တီဗြီထဲပါလာတယ္။ သတင္းဇာတ္ရႈပ္ (Scandal) ဆိုေတာ့လည္း တံတားအက်ဳိးအပ်က္ကို တီဗြီေတြလာရိုက္၊ လူေတြ လာၾကည့္ၾကျပန္ေရာ…။

ဒီတံတားက က်ေနာ္နဲ႔လည္း ဇာတ္လမ္းေတြ ရွိခဲ့ပါေရာလား။ က်ေနာ့္ဇနီးက တံတားနားမွာ ေနတဲ့ မြန္လူမ်ဳိးေလ။ တံတား ဆိုတဲ့ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ေရးျဖစ္ခဲ့ေသးတယ္။ 
တံတား
“ေကာင္မေလးေရ ဒုကၡသည္စခန္းဆိုတာ
ဘ၀ရဲ႕ပန္းတိုင္လို႔ေတာ့ မထင္လိုက္ေလနဲ႔...၊”1
ငါက ရည္ရြယ္ေနတာပါ
ငါက မင္းကို ႏိုင္ငံေတာ္ကို အပ္ခ်င္တယ္။
လြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ ဂုဏ္သိကၡာ
သာယာတဲ့ကေလးေတြရဲ႕
အနာဂတ္ အႂကြင္းမဲ့ ေပးအပ္ခ်င္လို႔။

မင္းကေတာ့ ငါ့ကိုပဲ လိုတယ္တဲ့။
ခ်စ္ျခင္းေမတၱာ
ကမၻာဦးမီးဖို
သားသမီး တစ္ဦး၊ ႏွစ္ဦးဆို ေတာ္ၿပီတဲ့။

လျပည့္ညကို
အေရွ႕ကမ္း၊ အေနာက္ကမ္းကၾကည့္
အိပ္မက္ေတြကို ညိွဖို႔ႀကိဳးစား
ကမ္းႏွစ္ခုၾကား ေဆာက္ထားတဲ့တံထားေပၚမွာ
တစ္ေယာက္ကို တစ္ေယာက္ကကူလို႔
ေစာင့္ရလို႔ ျဖဴေရာ္ေနတယ္။

သင္နဲ႔ငါ မျပတ္သားမႈတစ္ရာ
ဆင္ေျခတစ္ရာ
ဘ၀အေၾကာင္းခဏပဲ ေျပာပါတယ္။
ေမာတယ္၊
ေမာတယ္။
သူေရာ ငါေရာညည္းလိုက္တယ္....။

ေယာဟန္ေအာင္ 
၁၉၉၁ ႏို၀င္ဘာ (၁၁)
1 လွသန္းရဲ႕ ခင္ဗ်ားတို႔ေျပာေျပာေနတဲ့ဘ၀သရုပ္ေဖာ္၀တၳဳမွ။ စာေပဂ်ာနယ္၊ ဇန္ ၁၉၉၅။

တံတားအေၾကာင္းကေန ကဗ်ာအေၾကာင္း၊ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာအေၾကာင္း ေရာက္ကုန္တယ္။ ဒီလိုနဲ႔ ထိုင္းမွာ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းပါေလေရာ။ အာဏာသိမ္းဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ပရာရြတ္ ခ်န္အိုခ်ာက "ထိုင္းလူထု အားလံုးကို ေပ်ာ္ရႊင္ေစခ်င္သူ" ဆိုၿပီး ေႂကြးေၾကာ္သံလုပ္တယ္။ အာဏာသိမ္းစစ္အစိုးရေတြရဲ႔ ထံုးစံအတိုင္း လူထုေထာက္ခံမႈရမယ့္ကိစၥ ေတြကို ရွာတယ္။ ဒီလိုနဲ႔ သစ္သားတံတားႀကီးျပင္ဖို႔ သူက အင္ဂ်င္နီယာ တပ္ဖြဲ႔တစ္ခုကို လႊတ္လိုက္တယ္။ ဘတ္ဂ်က္ေငြလည္း ခ်ေပးလိုက္တယ္။ ဒီလိုနဲ႔ တံတားႀကီးျပဳျပင္ေရးက ၿမိဳင္ၿမိဳင္ဆိုင္ဆိုင္ ျဖစ္လာခဲ့တယ္။ ဘေလာ့ေရးတဲ့ ဓာတ္ပံုဆရာ ဂ်က္ ကာ့ဇ္ (Jack Kurtz) က သူ႔ဘေလာ့ မွာ တံတား ျပင္တဲ့အေၾကာင္းေတြ ေရးထားေသးတယ္။

ဒီတံတားႀကီး စစ္တပ္က အင္နဲ႔အားနဲ႔ ျပင္လိုက္ေတာ့ ဘယ္ၾကာမလဲ။ ဒီတစ္ႀကိမ္ေတာ့ ရြာမွာလည္း အိမ္သစ္ေတြ တိုးဖို႔ ခက္သြားတယ္။ စစ္တပ္က ၾကပ္မတ္လုပ္ေနတာကိုး။ မဆီမဆိုင္ စဥ္းစားမိေသးတယ္။ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္က လူထုေထာက္ခံမႈအတြက္ဆိုရင္ ဦးပိန္တံတားႀကီးကိုလည္း အဲသလို အင္တိုက္ အားတိုက္လုပ္လိုက္ရင္ မေကာင္းဘူးလားလို႔ေပါ့။

ဒီလိုနဲ႔ မႏွစ္ ႏွစ္ကုန္ပိုင္းေလာက္မွာ တံတားႀကီးၿပီး၊ ဖြင့္ပြဲေတြလုပ္၊ ျပည္သူ-စစ္တပ္ ပူးေပါင္းအင္အားနဲ႔ဆိုတဲ့ ထိုးဇာတ္ ကဇာတ္ေတြလည္း ခင္းတာေပါ့။ တံတားဖြင့္ပြဲလည္း လူစည္တာပဲ။ တံတားႀကီး ၿပီးေတာ့လည္း တံတားအသစ္ကို လာၾကည့္သူေတြက အမ်ားအျပား။ ကံေကာင္းခ်င္ေတာ့ ဒီႏွစ္ေဆာင္း ရာသီဥတုကလည္းေအး၊ ျမဴႏွင္းေတြဆိုင္း ဆိုေတာ့ သဘာဝ အေငြ႔အသက္ကို ရလိုတဲ့ ၿမိဳ႔ႀကီးေန ထိုင္းဧည့္သည္ေတြက အမ်ားသား။ ေနာက္တစ္ခါ ထိုင္းႏိုင္ငံထဲမွာ ဆိုင္ကယ္အုပ္ဖြဲ႔ လည္ပတ္ၾကတဲ့ ဓေလ့ကလည္း အားေကာင္းလာေတာ့ ဆိုင္ကယ္အုပ္ေတြလည္း တစ္ဗံုးဗံုး တစ္ဒိုင္းဒိုင္းနဲ႔ ေရာက္လာတယ္။ ဟိုတယ္ ေနရာမရၾကဘူး။ ဟိုတယ္ေတြကလည္း ေစ်းမတန္တဆ ေတာင္းတယ္။ လူေတြက ေနစရာမရွိေတာ့ လမ္းဓားျပ တိုက္ခံရသလို ေပးၾကရတယ္။ ဝန္ေဆာင္မႈ မေကာင္းဘဲ၊ အဆင့္မျမင့္ဘဲ ဟိုတယ္တခန္း ဘတ္ ၃၀၀၀ (ေဒၚလာ ၁၀၀ နီးပါး) ေတာင္းၾကတယ္။ ယာယီတဲထိုးၿပီး အေအးဒဏ္ခံ တစ္ည အိပ္ၾကတဲ့သူေတြလည္း မနည္းလွဘူး။

ေနာက္ထပ္ ေျပာစရာရွိတဲ့ အခ်က္က သစ္သားတံတားႀကီးနဲ႔ အင္းက ရႈခင္းအေတာ္လွပတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ပုဂံလိုပဲ။ ဓာတ္ပံု မရိုက္တတ္တဲ့သူေတာင္ ၾကံဳရာကင္မရာနဲ႔ ရိုက္၊ လွတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရတယ္။

ဒီလိုနဲ႔ ရြာကေလးမွာလည္း အေျပာင္းအလဲ ေတြ ျဖစ္လာခဲ့တယ္။ ကားေတြ သိပ္က်ပ္တယ္။ ရြာက လမ္းေတြက ကြန္ကရစ္လမ္းဆိုေပမယ့္ မက်ယ္လွဘူး။ ကားရပ္စရာေနရာ မရွိေတာ့ ေလာက္ေအာင္ ျဖစ္လာတယ္။

ကားေတြမ်ားလြန္းတဲ့အခါ ရြာမွာ တစ္လမ္းသြားလမ္း ဆိုင္းအမွတ္အသားေတြ ဆြဲတယ္။ ဒါေပမယ့္ ရြာက ေနေနၾကသူေတြက မလိုက္နာၾကဘူး။ သြားေနၾက အတိုင္းသြားတယ္။ အဲသည္ေတာ့ တစ္လမ္းသြား လိုက္နာတဲ့ကားေတြ၊ မလိုက္နာဘဲ အရင္လို ေမာင္းေနၾကသူေတြနဲ႔ ပိတ္ဆို႔။

အိမ္ေတြက Homestay လို အိမ္ကိုျပင္ဆင္၊ တည္းခိုဖို႔ေတြ လုပ္လာတယ္။ ရြာက အိမ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ေစ်းဆိုင္ ေတြ ဖြင့္ၾကတယ္။

ရြာသားေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ေစ်းသည္ေတြ ျဖစ္လာၾကတယ္။ ေရာင္းတာကေတာ့ လြယ္လြယ္စားဖို႔ ဆိုရင္ ေကာက္ညႇင္းနဲ႔ ဝက္သားကင္၊ ေစ်းေရာင္းတာေတာ့ ျမန္မာျပည္က လာတဲ့ သနပ္ခါး၊ ေျမပဲယိုလိပ္၊ ထဘီ အထည္ေတြ၊ ဧည့္သည္လက္ေဆာင္ ဝယ္ခ်င္ဖြယ္ ပစၥည္းေတြ။ အဲသည္ေတာ့ ေစ်းေတြ တက္လာတယ္။ အရင္က ေကာက္ညႇင္းေပါင္းတစ္ပံု ၁၀ ဘတ္ဆိုရင္ မ်ားသား၊ အခုက ဘတ္ ၂၀ ျဖစ္၊ အပံုက ေသးသြားတယ္။ အိမ္ေတြက အိမ္ေရွ႔ အဖီခ်၊ ဆိုင္ဖြင့္ၾကေတာ့ ညေနပိုင္း ဆိုင္သိမ္းတဲ့ အခ်ိန္ဆိုရင္ အိမ္ေတြက ပြဲရံု ဇာတ္ရံုႀကီးလို၊ ပလတ္စတစ္ ယာယီ အမိုးအကာေတြနဲ႔ ရုပ္ဆိ္ုးေနတယ္။ မေတာ္တဆ မီးေဘးလာလိုက္လို႔ကေတာ့ ၾကည့္မေကာင္း ျဖစ္မယ္။ 


နံနက္ေစာေစာဆိုရင္ မြန္ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းက သံဃာေတြ ဆြမ္းခံႂကြလာတတ္တယ္။ အရင္ကေတာ့ ပံုမွန္ဆြမ္းေလာင္း သူေတြပဲ။ အခုေတာ့ ေစ်းကြက္ထြင္သူေတြေၾကာင့္ ရယ္ဒီမိတ္ ဆြမ္းေလာင္စရာ အထုပ္ေတြ ျပင္ဆင္လာၾကတယ္။ ေဖ်ာ္ရည္ဗူး၊ ေခါက္ဆြဲေျခာက္၊ မုန္႔.. ဆြမ္း စသည္ျဖင့္ ၾကည့္ေကာင္းေအာင္ ျပင္ဆင္ၿပီး ၉၉ ဘတ္ စသည္ျဖင့္ ေရာင္းၾကတယ္။ အရင္းက တစ္ဝက္ေလာက္ပဲရွိမယ္။ ဒီမွာတင္ ျပႆနာတစ္ခုကလာျပန္တယ္။ အျမတ္ကမ်ားေတာ့ ဆြမ္းေလာင္းသူခ်င္း ေနရာလုတယ္။ ရန္ျဖစ္တယ္။ တစ္ခါ သံဃာခ်င္းလည္း ထိုးႀကိတ္တာေတြ ၾကားရတယ္။ ဆြမ္းေလာင္းလိုသူမ်ားေတာ့ သံဃာေတြလည္း အခ်ိန္ပိုဆင္းၾကရတယ္။ ဆြမ္းခံ ၂-၃ ေက်ာ့ လွည့္ၾကရတယ္။ ေန႔ဆြမ္း ေနာက္က်တာေတြ ျဖစ္။ တစ္ခါ ေလာင္းလွဴတဲ့ပစၥည္းေတြက တကယ္စားစရာ ဆြမ္း၊ ဟင္းမဟုတ္၊ မုန္႔ပဲသြားေရစာေတြ ျဖစ္ေနေတာ့ တစ္ကယ္ဆြမ္းဟင္းအေရး ထပ္စီမံရျပန္တယ္။ အေအးဗူးေတြ၊ သြားေရစာေတြ Recycle ျပန္လွည့္တာမ်ဳိး လည္း ရွိႏိုင္တာေပါ့။

ေနာက္မွ ဆက္ဦးမယ္။

Sunday, January 11, 2015

Transition without Justice

ၿပီးခဲ့တဲ့အပတ္က က်ေနာ္ဘာသာျပန္ခဲ့တဲ့ စာအုပ္တစ္အုပ္ ပံုႏွိပ္ထုတ္ေဝျဖစ္တယ္။ ဘာသာျပန္ထားတာေတာ့ အေတာ္ ၾကာပါၿပီ။ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံက ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပြဲေတြအေၾကာင္း အတြင္းက်က်ေရးထားတဲ့ စာေရးဆရာ၊ သတင္းစာ ဆရာ အယ္လစ္စတာ စပါ့ခ္ရဲ႔ (Tomorrow is Another Country) စာအုပ္ကို ဘာသာျပန္ထားတာပါ။ ဒီအထဲမွာ အတက္ အက်ေတြ ရွိတယ္။ ႏိုင္ငံေရးရဲ႔ ပံုေဆာင္ခဲမဆန္၊ အရည္ဆန္တဲ့ ေပ်ာ့ေျပာင္းမႈေတြ ေတြ႔ရမယ္။ ႏိုင္ငံတစ္ခု ကံၾကမၼာကို ေတြ႔ရမယ္။ ေဆြးေႏြးပြဲေတြမတိုင္မီ မင္ဒဲလားက သမၼတဘိုသာဆီ ေတာင္းဆိုခဲ့ရတာ အႀကိမ္ႀကိမ္၊ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ ေတ့ေတ့ဆိုင္ဆိုင္ ေတြ႔ၾကၿပီးတာေတာင္ အေျပာင္းအလဲအတြက္ ထပ္ေစာင့္ရတဲ့ႏွစ္က မနဲမေနာ။ တစ္ခါ ေဆြးေႏြး ေနစဥ္မွာ ANC စစ္ေရးေခါင္းေဆာင္ ခရစၥဟာနီ လုပ္ၾကံခံရတာ၊ ဘိုပါေတာင္ အၾကမ္းဖက္မႈ အေရးအခင္းႀကီးျဖစ္တာ.. အခု KIO ဌာနခ်ဳပ္က သင္တန္းေက်ာင္းကို ပစ္တာမ်ဳိး၊ ၾကားျဖတ္ လက္ပံေတာင္း၊ ကိုပါႀကီး ေသြးထြက္သံယုိျဖစ္တာမ်ဳိး ေတြနဲ႔ ဆင္လွတယ္။
က်ေနာ္ဘာသာျပန္ျဖစ္တာက ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပြဲေတြနဲ႔ပဲ၊ ေနာက္ဆံုး က်ေနာ္တို႔တိုင္းျပည္ ျပႆနာကိုေျပလည္ေအာင္ ေျဖရွင္းႏိုင္မယ္ ယံုၾကည္လို႔ပဲ။ ပိုလို႔တိတိက်က် ေျပာရရင္.. Grand coalition (အမ်ဳိးသား ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး ညြန္႔ေပါင္းအစိုးရ) လိုမ်ဳိး လိုအပ္တယ္လို႔ ထင္ျမင္မိလို႔ပါပဲ။ လက္ရွိအစိုးရမွာ ေျပာရရင္ အရင္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္းေတြက အမ်ားစု၊ အစိုးရဗ်ဴရိုကေရစီ ယႏၱယားထဲမွာ စစ္ထြက္အရာရွိေဟာင္းေတြက ဒုနဲ႔ေဒး၊ အခု အျမဲတန္းအတြင္းဝန္စနစ္ (Permanent secretary) လုပ္မယ္ဆိုေတာ့ အဲသည္စစ္တပ္အရာရွိေဟာင္းေတြက လိုအပ္တဲ့ အရည္အခ်င္းေတြ ျပည့္မီလို႔ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အျမဲတန္းအတြင္းဝန္ေတြ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ (ဥပမာ-လုပ္သက္ ဌာနတစ္ခုမွာ ၁၅ ႏွစ္ရွိေနတာ၊ မဟာဘြဲ႔တစ္ခု ရထားတာ.. စသည္ျဖင့္)။ ဒါက လက္ရွိ ႀကိဳက္သည္ရွိ-မႀကိဳက္သည္ရွိ အရွိတရား။ တစ္ဖက္ အတိုက္အခံ NLD ကေတာ့ လူထုေထာက္ခံမႈေတြ ရေနတုန္းပဲ။ သို႔ေသာ္ အနာဂတ္ ႏိုင္ငံေတာ္ပံုစံ ပီပီျပင္ျပင္ ေျပာဆိုတာ မေတြ႔ရ။ အထူးသျဖင့္ အေျပာင္းအလဲကို ဘယ္လို မိုဒယ္နဲ႔သြားမွာလဲဆိုတာ.. ေျပာဆိုတာမ်ဳိး မေတြ႔ရေသး။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အေတြ႔အၾကံဳက မရွိ။ တိုင္းရင္းသားေတြနဲ႔ ျပည္တြင္းစစ္မီးကလည္း ေျဖရွင္းၾကရမယ္။ အုပ္စုတစ္ခုခုက တစ္ဘတ္သတ္ လႊမ္းမိုးထားတာမ်ဳိးမဟုတ္ဘဲ… National Unity Government (အမ်ဳိးသား ျပန္လည္ သင့္ျမတ္ေရး အစိုးရ) မ်ဳိး ေတာင္အာဖရိကမွာ ျဖတ္သန္းခဲ့ၾကသလို၊ လိုအပ္မယ္ ထင္ျမင္မိတယ္။ သူတို႔က The Rainbow Nation သက္တန္႔ေရာင္စံု ႏိုင္ငံေတာ္ကို တည္ခဲ့ၾကတယ္။ 

ဒီလိုစိတ္ကူး အိပ္မက္ေတြနဲ႔ ဒီစာအုပ္ကို ဘာသာ ျပန္ပါတယ္။ ၁၉၉၀ အေစာပိုင္းက ျမန္မာျပည္ဟာ အာရွတိုက္တဲ့ ေတာင္အာဖရိကလို႔ တင္စားေျပာခဲ့ၾကတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဆန္ရွင္ ကိစၥေတြနဲ႔ တိုက္တြန္းေျပာဆိုၾကစဥ္ကပါ။ မတူတာက လံုးဝမတူပါဘူး။ မင္ဒဲလား ေထာင္ထဲႏွစ္ရွည္ ရွိေနစဥ္မွာ ျပည္တြင္း အင္အားစု ၄၀၀ ေက်ာ္ မဟာမိတ္ဖြဲ႔ထားတဲ့ UDF က သပိတ္ေတြ တစ္ၿခိမ္းၿခိမ္း။ ဒီမွာေတာ့ ေဒၚစုအက်ယ္ခ်ဳပ္ က်သြားရင္ NLD က တိတ္ဆိတ္။ ဟိုမွာေတာ့ "Make Townships Ungovernable" (ၿမိဳ႔နယ္ေတြ အုပ္ခ်ဳပ္မရေစရ) ဆိုၿပီး အံုးအံုးႂကြႂကြ။ ဒီမွာေတာ့ "မတရားတဲ့ အမိန္႔အာဏာဟူသမွ် ဖီဆန္ၾက" ဆိုၿပီး၊ ၿပီးေတာ့ ေမ့ေမ့ေပ်ာက္ေပ်ာက္။ ဆင္ေျခ ေပးၾကရင္ ျမန္မာစစ္အစိုးရက သူမတူေအာင္ ဖိႏွိပ္တယ္ဆိုၾကမယ္။ တကယ္ေတာ့ ေတာင္အာဖရိကမွာလည္း အသက္ ေသြးေခၽြး ထိခိုက္ခဲ့ၾကတာ မနည္းပါဘူး။ ၁၉၉၀-၁၉၉၄ အတြင္းမွာပဲ အစီရင္ခံစာတစ္ခုအရ ၁၄၀၀၀ ေသ၊ ၂၂၀၀၀ ထိခိုက္ ဒဏ္ရာရတယ္ဆိုတယ္။ အေၾကာင္းကေတာ့ လူမ်ဳိးစုခ်င္းတိုက္ခိုက္မႈေတြ အပါအဝင္၊ ႏိုင္ငံေရးအၾကမ္းဖက္မႈ ေတြေၾကာင့္ပါ။ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲ မတိုင္မီ ၁၀-လ ေလာက္မွာ တစ္လလွ်င္ လူေသေပ်ာက္မႈႏႈန္း ၄၆၀ ထိေတာင္ ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေတာင္အာဖရိက ရဲေတြေၾကာင့္ လူျဖဴေဒသမွာ၊ ဆႏၵျပသူေတြနဲ႔ လံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႔ေတြအၾကား အဓိကရုဏ္းေတြေၾကာင့္ ေသေၾကၾကရမႈက 600 အထိ ရွိခဲ့တယ္။ ဒီအတြင္းမွာ အစိုးရက လက္ပါတဲ့၊ လက္က်ာ အစြန္း ေရာက္အုပ္စုေတြရဲ႔ လုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္မႈ ေတြလည္း မနည္းမေနာ ရွိခဲ့ေသးတယ္။ ၁၇၃ ေယာက္ေတာင္ ရွိခဲ့တယ္ ဆိုတယ္။ အတိုက္အခံေတြေၾကာင့္ ေသေၾက ေသြးထြက္သံယိုကိစၥေတြလည္း ရွိခဲ့ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ Fire necklace မီးလည္ဆြဲလို႔ေခၚတဲ့ သတင္းေပးေတြကို ကားတိုင္ယာကြင္းစြပ္ မီးရႈိ႔သတ္ပစ္တာမ်ဳိးကိစၥေတြလည္း အမ်ားႀကီး ရွိခဲ့ ပါတယ္။ (Human Rights Committee 1997)

 ေတာင္အာဖရိက အေျပာင္းအလဲ ျဖစ္လာၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ဘာရလဒ္က်န္သလဲ။ လူဦးေရ သန္း ၄၀ မွာ ၂၃ သန္းက လွ်ပ္စစ္နဲ႔ သန္႔ရွင္းေရးစနစ္ေတြ ရွိမေနဘူး။ လူ ၁၂ သန္းက သန္႔ရွင္းတဲ့ ေရေပးေရးစနစ္ မရွိဘူး။ ကေလး ၂ သန္း ေက်ာင္းမေနႏိုင္ဘူး။ လူဦးေရရဲ႔ သံုးပံုတစ္ပံုက စာမတတ္ၾကဘူး။ အလုပ္လက္မဲ့က ၃၃% ရွိေနခဲ့တယ္။ လူဦးေရတစ္ဝက္ နီးပါး ဆင္းရဲမႈမ်ဥ္းေအာက္ ေရာက္ေနတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံနဲ႔လည္း သိပ္မထူးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဒီအခက္အခဲေတြကို သူတို႔ ေက်ာ္ခဲ့ၾကတယ္။ အတိတ္က အင္အားစုႏွစ္ဖက္အၾကား ရန္လိုသတ္ျဖတ္ရင္း ျဖစ္ခဲ့ၾကတဲ့ ကိစၥေတြကို အသြင္ေျပာင္းကာလ တရားမွ်တမႈ ေဖာ္ထုတ္ခဲ့ၾကတယ္။ အမွန္တရားေပၚေပါက္ေရးနဲ႔ ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး ေကာ္မရွင္ (Truth and Reconciliation Commission) လိုမ်ဳိး ဖြဲ႔စည္း ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကတယ္။

 က်ေနာ္ စာအုပ္ဘာသာျပန္ၿပီးတဲ့ေနာက္၊ ေတာင္အာဖရိကက ပညာရွင္တစ္ေယာက္ Patrick Bond နဲ႔ ခ်င္းမိုင္က ဆယ္မီနာတစ္ခုမွာ ေတြ႔ျဖစ္တယ္။ က်ေနာ္ Tomorrow is another country စာအုပ္ ဘာသာျပန္ထားေၾကာင္း သိတဲ့ သူက သူ႔စာအုပ္ကို ေျပာျပတယ္။ Elite transition တဲ့။ က်ေနာ္ ဘာသာျပန္ထားတဲ့စာအုပ္က ေတာင္အာဖရိက အေျပာင္းအလဲကို တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းပဲ လႊမ္းျခံဳမယ္လို႔ သူကဆိုတယ္။ တကယ္က ေခါင္းေဆာင္လူနည္းစုေတြက သေဘာ တူညီလိုက္ၾကတဲ့၊ အေပၚပိုင္းမွာသာ ေက်လည္ၿပီးစီးသြားတဲ့ Elite transition ပဲ။ က်န္တဲ့ စီးပြားေရး၊ ပိုင္ဆိုင္မႈ အခင္းအက်င္း၊ နီယို လစ္ဘရယ္ အာဂ်င္ဒါ အားလံုး က ဒီအတိုင္းပဲ။ အဲသည္ေတာ့ အက်ပ္အတည္း (Crisis) ေတြနဲ႔ လူမႈလႈပ္ရွားမႈေတြ ဆက္လက္ဆင္ႏႊဲေနရေသးတဲ့ ေတာင္အာဖရိက သင္ခန္းစာကို သူတင္ျပတယ္။

သူကေျပာတယ္။ ဒါၿပီးရင္ သူ႔စာအုပ္လည္း ဆက္ျပန္ပါတဲ့။ ဒါမွ ျပည့္စံုလိမ့္မယ္တဲ့။ သို႔မဟုတ္ရင္လည္း အျခားတစ္ဖက္က ၾကည့္ျမင္မႈကို ရႏိုင္မယ္။ က်ေနာ္တို႔လည္း သင္ခန္းစာယူဖို႔ မေကာင္းဘူးလား။ အခင္းအက်င္းက အရင္အတိုင္း၊ ပိုင္ဆိုင္မႈေတြ၊ ခရိုနီေတြ၊ ေနာက္ေၾကာင္းမျပန္ရ ဥပေဒေတြ၊ လယ္သိမ္းေျမသိမ္း ကိစၥေတြ၊ … စစ္ဗိုလ္စစ္သားေဟာင္းေတြ ဦးစီးေနဆဲ အစိုးရယႏၱယားေတြ။ ဒီၾကားထဲ က်ေနာ္တို႔လို ျပည္ပေရာက္ေတြ အိမ္ျပန္ခဲ့ၾကတယ္။ အမ်ဳိးသားရင္ၾကားေစ့လိုစိတ္၊ ျပန္လည္သင့္ျမတ္လိုစိတ္ အရင္းခံနဲ႔ အိမ္ျပန္ခဲ့ၾကတယ္။ ခုအခ်ိန္အထိ တရားမွ်တမႈကိစၥ မေျပာၾကရေသးဘူး။ ၈၈၈၈ ေငြရတုလို ျပန္လည္ေအာင့္ေမ့ အထိမ္းအမွတ္ေလာက္ကလြဲလို႔ အမွန္တရားကို မတို႔ထိႏိုင္ၾကေသးဘူး။ ျပည္ပေရာက္ ဒုကၡသည္ေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးခိုလႈံသူေတြ အိမ္ျပန္ေရး စိတ္ကူးမယဥ္ႏိုင္ၾကေသးဘူး။ အနည္းဆံုး ထိပ္သီးေခါင္းေဆာင္ေတြ ၾကား Elite transition ေတာင္ မစႏိုင္ေသးဘူး။ အဲသည္ေတာ့ လူမႈေရး တရားမွ်တမႈ လႈပ္ရွားမႈ ေတြက ဆက္ရွိေနမွာပဲ။ အခြင့္အေရးေတာင္းတာေတြလည္း ဆက္ရွိေနမွာပဲ။ အက်ပ္အတည္းေတြကလည္း ခဏခဏ လာဦးမွာပဲ။ က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံကို သက္တန္႔ေရာင္စံု ႏိုင္ငံေတာ္ျဖစ္ေအာင္လည္း ဆက္ၿပီး ႀကိဳးပမ္းၾကရဦးမွာပဲ။
Patrik Bond ရဲ႔ စာအုပ္ Elite transition ကို ဒီလင့္ခ္မွာ ရႏိုင္ပါတယ္။ http://ccs.ukzn.ac.za/files/Bond%20Elite%20Transition%202ndEdn.pdf

Recent Comments